ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Γ' ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑΘΟ

             Γ´ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

 ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΣΚΙΑΘΟΣ   29 Σεπτεμβρίου-2 Οκτωβρίου 2011

 ΠΕΜΠΤΗ 29/09/11 

 Α´ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

 19:00-19:15 Ανακοινώσεις Οργανωτικής Επιτροπής
 19:20-20:00 Χαιρετισμοί
 20:00-20:10 Κήρυξη εργασιών του Συνεδρίου
 21:00 Δείπνο

 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30/09/11

 Β´ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

 Προεδρείο Μαστροδημήτρης Π.Δ. - Ορφανίδης Νίκος

Εισηγήσεις:
 1)   09:00-09:20 Καραγιάννης Mάκης:   H ευρωπαϊκή θητεία ενός ακραιφνούς Έλληνα. Oψεις του μεταφραστικού έργου του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
 2)   09:20-09:40 π. Καμπερίδης Λάμπρος:  Mπού ντουνιά… ντι νατούρ. O κόσμος σε μετάφραση Παπαδιαμάντη.
 3)   09:40-10:00 Κεσελόπουλος Aνέστης:   Σχόλια στην παπαδιαμαντική μετάφραση του Bίου του Xριστού.
4)   10:00-10:20 Τρουπή Mαρία:   Aπό τη Mήδεια στη Φραγκογιαννού: η “μετάφραση” ενός πολιτισμικού παραδείγματος; Zητήματα εθνικής ταυτότητας και φύλου

 10:20-10:30 Διάλειμμα

5)   10:30-10:50 Τριανταφυλλόπουλος Δημήτριος:   “Mεταφράζοντας” τη βυζαντινή τέχνη. Tο πρόβλημα της παράδοσής της στους εκ Σκιά – Άθου Aλεξάνδρους.
6)   11:50-11:10 Μαμαλούγκος Νεκτάριος:   Ζητήματα τεχνολογίας κειμένων.
7)   11:10-11:30 Καλοσπύρος Nικόλαος:   Amœnitas sancta: Για την τεχνική της εκφράσεως του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
8)   11:30-11:50 Νάκας Θανάσης:   Παπαδιαμάντης ρητορικός

 11:50-12:00 Διάλειμμα

9)   12:00-12:20 Πιερή Αγγέλα:   Η παράγραφος στα διηγήματα "΄Ονειρο στο κύμα" και "Ἡ Φαρμακολύτρια" του Αλ. Παπαδιαμάντη.
10)   12:20-12:40 Σιάσος Λάμπρος:   “Nους αψηλός, οξυήτερος”. Aρχαίος αλφάβητος για την ανάγνωση της Φόνισσας.
11)   12:40-13:00 Weinberg David:    Stylistic Characterization in “The Murderess”.
12)   13:00-13:20 Καραΐσκου Μαρία: Φωνές αθώων αγγέλων ή/και ενσάρκων δαιμόνων: ο λόγος του παιδιού και οι λειτουργίες του σε διηγήματα του Παπαδιαμάντη

 13:20-13:40 Συζήτηση

 14:00 Γεύμα

Γ´ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
 Προεδρείο Παπαθανασίου Στέλιος - Καμπερίδης Λάμπρος

13)   17:00-17:20 Ορφανίδης Νίκος:   Το χιούμορ και το κωμικό στον Παπαδιαμάντη.
14)   17:20-17:40 Χριστοδούλου Γιώργος:   Eκδίδοντας Παπαδιαμάντη. “Tο πνίξιμο του παιδιού”, “Tο Γιαλόξυλο”, “O Aλιβάνιστος”, “Oλόγυρα στη λίμνη”. Eμπειρίες από ένα πανεπιστημιακό φροντιστήριο και μια άγνωστη δημοσίευση.
15)   17:40-18:00 Διαμαντής Απόστολος: O Aλέξανδρος Παπαδιαμάντης ως ιστορητής. Σχόλια για τους  Eμπόρους των εθνών.
16)   18:00-18:20 Καλογερόπουλος Άγγελος: Η Γυφτοπούλα ως προσδοκία

 18:20-18:40 Διάλειμμα

 17)   18:40-19:00 Γιανναρά Δήμητρα:   Tο Kαθολικό και το Oρθόδοξο ρομάντζο: υπόθεση διακειμενικής χρήσης του I promessi sposi στην Γυφτοπούλα του Παπαδιαμάντη.
18)   19:00-19:20 Λεφάκη Mαίρη:   H διαγραφή των χαρακτήρων στα Aθηναϊκά Διηγήματα του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
19)   19:20-19:40 Μέντη Δώρα:   Tαπεινοί και καταφρονεμένοι στην Aθήνα του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
20)   19:40-20:00 Χαριτίδου Γεωργία:   Γυναικείες μορφές στα Aθηναϊκά Διηγήματα του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.

20:00-20:20 Συζήτηση

 21:30 Δεῖπνο


 ΣΑΒΒΑΤΟ 01/10/11 

 Δ´ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
 Προεδρείο Χριστοδούλου Γιώργος - Νάκας Θανάσης

21)   09:00-09:20 Μαργαρώνη Mαίρη: Mορφές  Eβραίων στο έργο του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
22)   09:20-09:40 Γκασούκα Mαρία - Γκιόκα Tερψιχόρη: Aνδρικές Tαυτότητες σε Γυναικείους Kόσμους του Παπαδιαμαντικού Έργου.
23)   09:40-10:00 Δάλκoς Χρίστος: Λανθάνουσες (ακόμη και τον ίδιο τον Παπαδιαμάντη) μνήμες "μητρωνυμικού" δικαίου στο διήγημα "Θάνατος κόρης".
 24)   10:00-10:20 Βλαχοδήμος Δημήτρης:   Η θηλυκή ταυτότητα στο "Μυρολόγι της φώκιας" και η σημασία της.

10:20-10:30 Διάλειμμα

25)   10:30-10:50 Γουήλ-Mπαδιεριτάκη Άννα: - Iωάννα H γυναικεία παραδοσιακή φορεσιά της Σκιάθου μέσα από τα μάτια του Aλέξανδρου Παπαδιαμάντη.
26)   10:50-11:10 Στέφος Aναστάσιος:   H διδασκαλία του Παπαδιαμάντη στη Δευτεροβάθμια Eκπαίδευση.
27)   11:10-11:30 Κανταράκη Σοφία Tο οικολογικό στοιχείο των διηγημάτων του Παπαδιαμάντη ως αφορμή έμμεσης διαπαιδαγώγησης στην εκπαίδευση.
28)   11:30-11:50 Γαλούνης Mάρκος:   Tο πρόβλημα του κακού στο Έγκλημα και τιμωρία του Nτοστογιέφσκι και στη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη.

11:50-12:00 Διάλειμμα

 29)   12:00-12:20 Παπαθανασίου Στέλιος:   Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στην επικράτεια της κοινωνικής οντολογίας
 30)   12:20-12:40 Κουτούμπας Kωνσταντίνος:   Λειτουργικά παράλληλα στον Aλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τον Aλέξανδρο Mωραϊτίδη.
 31)   12:40-13:00 Μαστροδημήτρης Π.Δ.:   "Στρίγλα μάνα", "Το πνίξιμο του παιδιού", Ἡ φόνισσα", "Το μυρολόγι της φώκιας": παραλληλίες και διαφορές μεταξύ των τεσσάρων πεζογραφημάτων του Αλἐξανδρου Παπαδιαμάντη
32)   13:00-13:20 Δούκα Δέσποινα:   "Σας ασπάζομαι. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης": ο "άγιος" των γραμμάτων μας ως επιστολογράφος

 13:20-13:40 Συζήτηση

 14:00 Γεύμα

Ε´ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Προεδρείο Σιάσος Λάμπρος - Καλογερόπουλος Άγγελος

33)   17:00-17:20 Κόκορης Δημήτρης:   O Παπαδιαμάντης του Bάρναλη
34)   17:20-17:40 Τσούπρου Σταυρούλα: Ο συγγραφέας ως πρόσωπο και ως κείμενο: ίχνη παπαδιαμαντικά από τον κόσμο της «πραγματικότητας» στον κόσμο των βιβλίων και τανάπαλιν
35)   17:40-18:00 Σπυρέλη Xρυσούλα:   Σύγχρονα συνομιλούντα ποιήματα με τον Aλέξανδρο Παπαδιαμάντη ή Διακείμενα και ποιητικοί “εμβολιασμοί” σε γλώσσα παπαδιαμαντική
36)   18:00-18:20 Σαρλής Γεώργιος:   Άνθη, φυτά και δέντρα σε μερικά πεζά του Παπαδιαμάντη

 18:20-19:00 Συζήτηση

 19:30-20:30 Θεατρική παράσταση

 21:00 Δείπνο

 ΚΥΡΙΑΚΗ  02/10/11

 08:30 Θεία Λειτουργία

 10:30 Ξενάγηση

Ὁμαδικὴ Ἔκθεση Ζωγραφικῆς ''...νὰ ζωγραφῷ μὲτ᾿ ἔρωτος τὴν φύσιν...''.

ΕΚΘΕΣΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

1 9 1 1  - 2 0 1 1

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΤΑ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

Σκιαθίτες καλλιτέχνες μνημονεύουν Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη

1-20 Ιουλίου 2011

Αίθουσα εκθέσεων

Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Σκιάθου- Μπούρτζι

Συμμετείχαν οι ζωγράφοι:

Αλεξίου Τζένη

Ayoub Yvonne

Brasan Asia

Διολέττα-Τηλιοπούλου Χρύσα

Κουμιώτης Στάθης

Κουτούμπας Κωνσταντίνος

Κουτούμπα Παρασκευή

Μιτζέλου Δέσποινα

Μπεζεριάνος Γεώργιος

Σουλιώτη Αναστασία

Stathakis Gale

Βλέπε σχετικό άρθρο στην ηλεκτρονική Εφημερίδα Βόρειες Σποράδες.

<<πίσω

Φωτογραφικά στιγμιότυπα από την Έκθεση

''Δώδεκα διηγήματα-Δώδεκα Εικόνες'' διά χειρός Κων. Κουτούμπα

 Πνευματικό Κέντρο Ιερών Ναών Σκιάθου

3 – 10 Ιουλίου 2011

 12 διηγήματα - 12 εικόνες

ο Κωνσταντίνος Κουτούμπας

 εικονογραφεί το  έργο

του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

  

Ώρες λειτουργίας της έκθεσης:

19.00 – 22.00

        Μια εικαστική παρέμβαση στην πνευματικότητα του έργου

                           του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Όταν αγγίζεις το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη μετουσιώνεσαι.

Όταν μελετάς τα διηγήματά του, γίνεσαι συμμέτοχος στο μυστήριο της Θείας Λειτουργίας.

Ετσι ακροπατώντας, ο Κωνσταντίνος Κουτούμπας ακολουθεί τα μονοπάτια του Σκιαθίτη λογοτέχνη και αποδίδει με τον χρωστήρα του το σκηνικό μιάς άλλης εποχής.

Επιλέγει 12 διηγήματα, 12 διαδρομές, με κριτήριο την δυνατότητα εικαστικής απόδοσής τους,δίνοντας με τον δικό του τεχνοτροπικό ύφος, το τελικό αποτέλεσμα.

Οι πίνακές του συνομιλούν με τα κείμενα.

Η προσωπική απόδοση των σκηνών του, αναδύει την μαγεία της διαχρονικότητας του έργου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

Οι μορφές των ηρώων του καλλιτέχνη, κινούνται ανάμεσα σε μνήμες, επιθυμίες και όνειρα που καθορίζουν το πεπρωμένο ενός τόπου.

Τα χρώματά του σε σκόνη, παρμένα απο την γή με την προσθήκη της αυγοτέμπερας προσδίδουν στα έργα του χαρακτήρα αγιογραφικό, συμβατό με εκείνο του συγγραφέα.

Σε αυτό το δύσκολο εγχείρημα προσέγγισης του έργου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο Κωνσταντίνος Κουτούμπας μας επιβεβαιώνει ότι ο εικονογραφημένος λόγος είναι αναμφισβήτητα υπόθεση καρδιάς και Θείας Κοινωνίας.

  

                                                                        Ανθή Βαλσαμάκη

                                                                          εικονογράφος

Τίτλοι έργων

1) Ρεμβασμὸς τοῦ Δεκαπενταυγούστου

2) Ὑπό τὴν βασιλικὴν Δρῦν

3) Ξεπεσμένος Δερβίσης

4) Τὸ Χριστὸς Ἀνέστη τοῦ Γιάννη

5) Ἐξοχικὴ Λαμπρὴ

6) Γλυκοφιλοῦσα

7) Ἡ Πιτρόπισσα

8) Τ' Ἀγνάντεμα

9) Ὁ Ἀλιβάνιστος

10) Φτωχὸς Ἅγιος

11) Ἡ χήρα τοῦ Νεομάρτυρος

12) Κοιμάμενη Βασιλοπούλα (ποίημα)

Βιογραφικό Σημείωμα

Κουτούμπας Κωνσταντίνος Ι.                                                           

                Γεννήθηκα στο Βόλο τον Απρίλη του 1981. Μεγάλωσα στη Σκιάθο, όπου και τελείωσα την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Από νωρίς ασχολήθηκα με τη μουσική και τη ζωγραφική. Καλλιέργησα το σχέδιο, τη ζωγραφική και την αγιογραφία επί τριετίας, κοντά στο Σκιαθίτη καλλιτέχνη Δημήτριο Αϊβαλιώτη, απόφοιτο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Κοντά του διδάχθηκα την αυγοτέμπερα και μαθήτευσα στα στάδια προετοιμασίας μιας Εικόνας. Το Σεπτέμβριο του 1999 εισήλθα στη Θεολογική σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο τμήμα Θεολογίας. Αποφοίτησα το Μάρτιο του 2004, και το 2010 ολοκλήρωσα μεταπτυχιακές σπουδές στη Λειτουργική με θέμα ‘‘Η Λειτουργική Παράδοση στον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη’’. Τον Ιούλιο του 2003 πραγματοποίησα έκθεση αγιογραφίας στο πολιτιστικό κέντρο του Δήμου Σκιάθου με τον τίτλο ‘’ἐν Ἐσόπτρῳ’’ όπου παρουσίασα 35 ιδιόχειρες Εικόνες, αποκομίζοντας ευμενή σχόλια.

                Τον Μάρτιο  του 2006 συμμετείχα στην έκθεση ζωγραφικής με θέμα τη γυναίκα, που διοργάνωσε ο Σύλλογος γυναικών Σκιάθου.

                Τον  Νοέμβριο του 2006 με το έργο μου ‘‘Σκιαθίτισσαι χορεύουσαι τὴν Καμάραν ’’, συμμετείχα στην πανελλήνια έκθεση ‘‘γνωστών και αγνώστων αξιόλογων καλλιτεχνών’’ ‘‘Ελλήνων Τέχνη’’, που έλαβε χώρα στον Πύργο Μπότσαρη στη Ναύπακτο, υπό την επιμέλεια του εκθέτη έργων τέχνης Μάρκου Μπότσαρη.

                Τον Αύγουστο του 2007 συμμετείχα στην υπαίθρια έκθεση ζωγραφικής  ‘‘Χρώματα της Σκιάθου’’ που διοργάνωσε  το Πνευματικό κέντρο του Δήμου και ο Δήμος Σκιάθου, στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Σκιάθου, Μπούρτζι.

                Από τις 23 Δεκεμβρίου 2008 μέχρι 18 Ιανουαρίου 2009 πραγματοποίησα με την αδελφή μου Παρασκευή Κουτούμπα ομαδική έκθεση ζωγραφικής στον Πολυχώρο Τέχνης ‘‘Ελλήνων Αρχιπέλαγος’’, στη Σκιάθο.

                Στις 27 Ιουλίου 2010 έλαβε χώρα στο Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Σκιάθου η ομαδική Έκθεση Ζωγραφικής – Αγιογραφίας των Ανδρέα Καπίρη και Κωνσταντίνου Κουτούμπα.

Ιερά Μητρόπολις Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων: Ημερίδα και Έκθεση ζωγραφικής με θέμα τον Παπαδιαμάντη στο Πνευματικόν Κέντρο των Ενοριών στη Σκιάθο.

Την Κυριακή 3 Ιουλίου 2011, στο Πνευματικό Κέντρο Ενοριών Σκιάθου και ώρα 7:30 μ.μ., με πρωτοβουλία της Ιεράς Μητροπόλεως Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων  και στα πλαίσια της Πανηγύρεως της Ευρέσεως της Ιεράς Εικόνος της Παναγίας της Εικονίστριας, Πολιούχου Σκιάθου, πραγματοποιήθηκε Ημερίδα για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την κοίμησή του, όπως επίσης και τα Εγκαίνια της Εκθέσεως Ζωγραφικής του Κωνσταντίνου Κουτούμπα, ''Δώδεκα Διηγήματα - Δώδεκα Εικόνες'', εμπνευσμένης από το έργο του μεγάλου σκιαθίτη λογοτέχνη. 

Τον αρχικό χαιρετισμό, την παρουσίαση των ομιλητών καθώς και το γενικότερο συντονισμό ανέλαβε ο Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος της Ι.Μητροπόλεως, π. Φιλόθεος Θεοχάρης. 

Ο πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Ενοριών Σκιάθου, π. Νικόλαος Σταματάς, αναφέρθηκε με συντομία στο συνολικό έργο του Πνευματικού Κέντρου τη χρονιά που πέρασε. 

Στη συνέχεια, η Διευθύντρια του Αγιογραφικού Εργαστηρίου του Μουσείου Μπενάκη, κα Ανθή Βαλσαμάκη, παρουσίασε με γλαφυρό τρόπο το εγχείρημα του Σκιαθίτη αγιογράφου, θεολόγου και ιεροψάλτη Κωνσταντίνου Κουτούμπα, μέσω του οποίου 12 παπαδιαμαντικά διηγήματα "ζωντανεύουν" με χρώματα "παρμένα από τη γη"-αριθμός που, καθόλου τυχαία, παραπέμπει στο Δωδεκάορτο και στη λατρευτική ζωή της εκκλησίας που τόσο βαθιά βίωσε ο κυρ-Αλέξανδρος. Τίτλος της έκθεσης-η οποία θα λειτουργεί στον ίδιο χώρο μέχρι και τις 10 Ιουλίου, 19.00 με 22.00 κάθε βράδυ: «Δώδεκα διηγήματα - Δώδεκα Εικόνες»

Ακολούθησαν οι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες ομιλίες-πιο σωστά, "καταθέσεις καρδιάς"-των τριών ομιλητών:

1) του δρος Αγγέλου Μαντά - Σχολικού Συμβούλου Φιλολόγων με θέμα: «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: τότε και τώρα»  

2) του δρος Ανέστη Κεσελόπουλου – Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. με θέμα: «Οι άλλοι για τον Παπαδιαμάντη» 

και 3) του Αιδεσιμολογιωτάτου Πρωτοπρεσβυτέρου π. Γεωργίου Σταματά, Αρχιερατικού Επιτρόπου Σκιάθου, με θέμα «Ο Παπαδιαμάντης στην εποχή του».

Λίγο πριν το τέλος, ο Κων/νος Κουτούμπας-με τη συνοδεία του δρ. Άγγελου Μαντά και του π. Φιλόθεου Θεοχάρη-έψαλαν με τον γνήσιο κολλυβάδικο τρόπο ένα τροπάριο από την ακολουθία του Αγίου Αντύπα, έργο του ίδιου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, το οποίο έγραψε σαν ευχαριστήριο προς τον άγιο (που ως γνωστό, θεωρείται προστάτης και θεραπευτής όσων πάσχουν από ασθένειες των οδόντων) μετά τη θεραπεία του από ένα φοβερό πονόδοντο που τον ταλαιπωρούσε κάποτε:

Η ημερίδα έκλεισε με το συγκινητικό χαιρετισμό του Μητροπολίτη Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων, ο οποίος εξύμνησε τον αληθινά "πτωχό τω πνεύματι"-με την πραγματική σημασία του όρου, όμως, δηλαδή "πτωχό" μόνο σε εγωισμό, αλλά πολύ "πλούσιο" στην ψυχή-που δεν είναι άλλος από τον μεγάλο "απόντα"-αλλά εν πνεύματι "παρόντα" τιμώμενο Σκιαθίτη: τον αγαπημένο όλων κυρ-Αλέξανδρο...

Από τα Εγκαίνια της Έκθεσης, 3 Ιουλίου 2011. Ο Σεβασμιότατος Ποιμενάρχης μας, Μητροπολίτης Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων κ. κ. Χρυσόστομος, ο π. Αλέξιος, προϊστάμενος Ι. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Γλώσσης Σκοπέλου και η κα Ανθή Βαλσαμάκη, υπεύθυνη το αγιογραφικού εργαστηρίου του Μουσείου Μπενάκη, ξεναγούνται στην Έκθεση.

Εγκαίνια της Έκθεσης, 3 Ιουλίου 2011. Από το διήγημα του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, ''Ξεπεσμένος Δερβίσης''.

Από τα Εγκαίνια της Έκθεσης, 3 Ιουλίου 2011. Με τον Σεβασμιότατο Ποιμενάρχη μας, Μητροπολίτη Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων κ. κ. Χρυσόστομο και την κα Ανθή Βαλσαμάκη, υπεύθυνη το αγιογραφικού εργαστηρίου του Μουσείου Μπενάκη.

ΙΖ Παύλεια (2011): Ημερίδα Κατηχητών αφιερωμένη στον «άγιο των νεοελληνικών γραμμάτων» τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

Εκ της Ι. Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας




Το Σάββατο 18 Ιουνίου το πρωί διοργανώθηκε, στο πλαίσιο των ΙΖ΄Παυλείων, στην Αίθουσα «Αριστοτέλης» του ομώνυμου Πολιτιστικού Κέντρου στη Μίεζα, Ημερίδα για τους Κατηχητές της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπνανίας αφιερωμένη στα 100 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου Έλληνα λογοτέχνη Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

Προηγήθηκε αρχιερατική θεία Λειτουργία που τέλεσε ο σεβασμιώτατος στον ιερό ναό Παναγιοπούλας Ναούσης, καθώς και μνημόσυνο για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Με το κήρυγμα του, στο κοινωνικό, ο Αρχιμ. Αρσένιος Χαλδαιόπουλος, εισήγαγε τους συμμετέχοντες στο πνεύμα της ημερίδας, αλλά και του κατηχητικού έργου, τη σημασία του και την αποστολή του στο παρελθόν, καθώς και την αποστολή του στο παρόν και το μέλλον. Όλα αυτά όμως μέσα από το πρίσμα και την προοπτική της Παπαδιαμάντικης σχέσης με την λατρεία και το εκκλησιαστικό βίωμα

Την Ημερίδα παρουσίασε ο Αρχιμ. Διονύσιος Ανθόπουλος, υπεύθυνος του Γραφείου Νεότητας της ιεράς Μητροπόλεώς μας, ο οποίος αφού καλωσόρισε τους συμμετέχοντες και παρουσίασε τους ομιλητές της ημερίδας, αναφέρθηκε στο κατηχητικό έργο της Μητροπόλεως, πραγματοποιώντας τον ετήσιο απολογισμό, που ξεκίνησε τον Σεπτέμβρη του 2010 και συνεχίστηκε ως σήμερα. Αναφέρθηκε στις ποικίλες δραστηριότητες του γραφείου νεότητας, στην συγγραφή κατηχητικού εγχειριδίου αφιερωμένο στους τοπικούς Αγίους, καθώς και στον μουσικό διαγωνισμό και στο πρωτάθλημα 5Χ5. Τόνισε δε πως οι λατρευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, αυτό το πανηγύρι πίστεως, προς τιμή του Αποστόλου Παύλου, βοηθούν όλους όσους ασχολούνται με το κατηχητικό έργο, που σαν άλλοι απόστολοι ευαγγελίζουν τις ψυχές των ανθρώπων.

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων στον χαιρετισμό του τόνισε πως η μορφή του Παπαδιαμάντη ανήκει στις μεγάλες λογοτεχνικές μορφές της γενιάς του 1880. Ενώ η ανατροφή του και η ασκητική του ζωή του προσδίδει τον χαρακτηρισμό, ως «άγιο των ελληνικών γραμμάτων». Επίσης ο Σεβασμιώτατος αντέκρουσε τους ισχυρισμούς κάποιων, που θα ήθελαν να αποδείξουν ότι η ζωή του Παπαδιαμάντη ήταν προϊόν καταναγκασμού. Χαρακτήρισε τον βίο του λογοτέχνη αληθινό, αγνό, γνήσιο, όπως αντίστοιχα τέτοιοι ήταν οι βίοι των πρωταγωνιστών του, οι οποίοι μας διδάσκουν και μέσα από τα λάθη τους, γι αυτό και προστρέχουμε στον συγκεκριμένο διηγηματογράφο. Ακόμη ο Σεβασμιώτατος στάθηκε στη γλώσσα και το ύφος του Παπαδιαμάντη, σε αντιδιαστολή μάλιστα με τα έργα της σύγχρονης λογοτεχνίας όπου επικρατεί η άρνηση του Θεού και της πίστεως. Ο Παπαδιαμάντης λοιπόν δίνει άλλη πνοή στα γράμματα με την ενασχόληση του με τη φύση, την πατρίδα, και το Θεό. Και η απάντηση σε κάθε δυσκολία έρχεται από τον Οδ. Ελύτη, όπως χαρακτηριστικά κατέληξε ο ποιμενάρχης μας: «όπου σας βρίσκει το κακό, όπου και αν τρέχει ο λογισμός σας, μνημονεύετε Δ. Σολωμό και Αλ. Παπαδιαμάντη.»

Πρώτος ομιλητής της ημερίδας ήταν ο κ. Κωνσταντίνος Κουτούμπας με θέμα της εισήγησης του: «χριστιανικό βίωμα και καθημερινός βίος στα έργα του Παπαδιαμάντη». Ο ομιλητής άρχισε με τις παραινέσεις του Φώτη Κόντογλου το 1962, που καλούσε τους πιστούς να βρούνε τον καλό μαργαρίτη, όπως σκιαγραφήθηκε μέσα από τα έργα του. Έγινε μια μικρή βιογραφική αναφορά, με επισήμανση στην ιδιαίτερη προσοχή που έδειξε ο Παπαδιαμάντης στην οικογένεια του και τις αδερφές του, στις γνωριμίες του με διανοούμενους της εποχής του, καθώς και με την ενασχόληση του με την μετάφραση και την δημοσιογραφία. Ως συγγραφέας ο Παπαδιαμάντης κρίνει σκωπτικά την ενασχόληση του με θρησκευτικά διηγήματα, ενώ δεν έπαψε να τονίζει την ανάγκη που πάντα θα έχει το ελληνικό έθνος, από το ορθόδοξο βίωμα. Επίσης χαρακτηρίζει με κάθετη γραμμή τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό και με οριζόντια τη σχέση του ανθρώπου με τον άνθρωπο, έτσι ώστε να σχηματίζεται σταυρός. Σε πολλά διηγήματά του παρουσιάζεται το βίωμα της εκκλησίας, ως διάσταση και διάσπαση που προκαλείται από αντιδράσεις. Στα έργα του συναντά κανείς τους αγαθούς και αλαφροΐσκιωτους, καθώς και τις προσπάθειες που κάνει για την κοινωνική ένταξη αυτών των ανθρώπων. Συναντά επίσης ιερείς που προσπαθούν με κάθε ευκαιρία να συμβουλέψουν και να παρασταθούν στους ενορίτες τους με κάθε ευκαιρία. Από τις ιστορίες του φανερώνεται η δύναμη του Θεού και η πίστη πως τίποτε δεν χάνεται, από ότι προσφέρεται στο Θεό. Αναφορά έκανε ο ομιλητής στη προτροπή του Παπαδιαμάντη να μη λείπει κανείς από το κοινό ποτήριο. Ενώ σε άλλα διηγήματά του οι ήρωες αντιμετωπίζουν πάθη ή έχουν αρετές που πρέπει να χρησιμοποιήσουν, καθώς δεν λείπουν ακόμη και οι τραγικές φιγούρες των διηγημάτων του. Σε αυτά τα παραδείγματα ανθρώπων που ενώ αμαρτάνουν προσπαθούν να ενταχθούν στη χριστιανική κοινότητα και ιερέων που συμβουλεύουν με πνεύμα ενότητας, στάθηκε ο κ. Κουτούμπας, παρουσιάζοντας αναλυτικά τέτοιες φιγούρες του Παπαδιαμαντικού θησαυρού.

Ο δεύτερος ομιλητής της ημερίδας ο κ. Αναστάσιος Πολυχρονίδης, είχε ως θέμα: «ο Παπαδιαμάντης των αγρυπνιών». Τόνισε πως ο όρος αγρυπνία καταγράφει το κοινό ήθος της εκκλησίας. Μετέφερε δε στο ακροατήριο το βίωμα του Σκιαθίτη λογοτέχνη μέσα από περιγραφές τρίτων και ιδιαίτερα του Αλ. Μωραϊτίδη, ο οποίος χαρακτήριζε τον Παπαδιαμάντη συντροφιά καλή που ιλαρύνει το πνεύμα. Επίσης τονίστηκε πως ήξερε από έξω όλες τις πανηγυρικές ακολουθίες του ενιαυτού και τους δύσκολους ειρμούς. Είχε πολύ καλή μνήμη και έλεγε συχνά πως όσοι γνωρίζονται εν τη εκκλησία και διά της εκκλησίας είναι οι καλύτεροι φίλοι, ενώ ο βυζαντινός χαρακτήρας του γινόταν δύσκολα αποδεκτός από την εποχή του. Δεν τον συγκινούσαν τα πολύπλοκα και εξεζητημένα, ήθελε τα απλά και απέριττα. Το παρεκκλήσιο του Αγίου Ελισσαίου ήταν παράδεισος της ψυχής του που αποζητούσε τις αγρυπνίες. Ήταν φαινόμενο μαθήσεως και εξυπνάδας. Ο καλύτερος φίλος του ήταν ο κυρ Μιχάλης ο αμαξάς που δεν γνώριζε την αξία του λογοτέχνη, αλλά ο Παπαδιαμάντης του εμπιστεύονταν τα μυστικά του. Ο κ. Πολυχρονιάδης έκλεισε την παρουσίαση του λέγοντας πως όλη η ζωή του συγγραφέα περιστρέφονταν γύρω από τις αγρυπνίες της εκκλησίας και αυτές έδιναν νόημα και λάμψη στη ζωή του.

Μετά το τέλος των εισηγήσεων ακολούθησε συζήτηση ιδιαίτερα για τη θέση της γυναίκας στο έργο του Παπαδιαμάντη και τονίστηκε η ορθόδοξη προοπτική των δύο φύλλων, όπως διαφαίνεται με την ποιητική δικαίωση του λογοτέχνη στις γυναίκες.

ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ

«Η συμπλήρωση εκατό ετών από τον θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη υπήρξε η αφορμή για να αφιερωθεί το έτος 2011 στη μνήμη του και στη προσφορά του στα ελληνικά γράμματα.

Η αφιέρωση αυτή σε έναν άνθρωπο που δεν διακρίθηκε μόνο για το λογοτεχνικό του χάρισμα αλλά και για την αγάπη του στην πατρίδα και την Εκκλησία μάς οδήγησε στην απόφαση να του αφιερώσουμε και εμείς αυτήν την Ημερίδα που πραγματοποιείται, όπως κάθε χρόνο, στο πλαίσιο των ΙΖ΄ Παυλείων, αλλά και να ξανακοιτάξουμε την προσωπικότητα του μεγάλου αυτού Έλληνα πεζογράφου και να τη γνωρίσουμε καλύτερα.

Χωρίς αμφιβολία ο Παπαδιαμάντης ανήκει όχι μόνο στους μεγάλους λογοτέχνες της γενιάς του, της γενιάς του 1880, αλλά και στους μεγάλους Νεοέλληνες λογοτέχνες χάρη στη συμβολή του στην εξέλιξη του νεοελληνικού διηγήματος και της νεοελληνικής ηθογραφίας.

Η καταγωγή του από ιερατική οικογένεια, η σχέση του με την Εκκλησία, που παρουσιάζεται ανάγλυφη στα έργα του, και η σχεδόν ασκητική ζωή του ιδιαίτερα στα τελευταία χρόνια, οδήγησε πολλούς να τον χαρακτηρίσουν ως τον «άγιο των νεοελληνικών γραμμάτων», και άλλους πάλι να προσπαθήσουν να βρουν όλα τα αδύνατα σημεία της ζωής αλλά και στοιχεία από το έργο του για να αποδείξουν ότι η σχέση του με την πίστη και την Εκκλησία ήταν μία καταναγκαστική σχέση, που δεν έχει καμιά σημασία.

Η προσπάθεια των τελευταίων δεν μπόρεσε όμως να αλλοιώσει ούτε την έμφυτη αγάπη του Σκιαθίτη συγγραφέα για την Ορθοδοξία, ούτε την αξία και τη σημασία του ως λογοτέχνη, αξία που στο πέρασμα των χρόνων και παρά το γεγονός ότι η γλώσσα που χρησιμοποιεί στα διηγήματά του, δυστυχώς, δυσκολεύει τα παιδιά και τους νέους της εποχής μας να τα κατανοήσουν, αυξάνεται× γιατί και οι κριτικοί και οι αναγνώστες εκτιμούν στο έργο του την αμεσότητα της αφηγήσεώς του, την αγάπη του για τον τόπο του και τα πρόσωπα ανάμεσα στα οποία έζησε και τα οποία με στοργή αποτύπωσε στα διηγήματά του.

Και τα πρόσωπα αυτά, παρά τις τυχόν αδυναμίες και ατέλειες που παρουσιάζουν, καθώς όλοι οι άνθρωποι έχουμε ατέλειες και αδυναμίες, δεν παύουν να είναι πρόσωπα με χαρακτηριστικά αγνά, ευσεβή, καθαρά× δεν παύουν να είναι πρόσωπα γνήσια και αληθινά, που μας διδάσκουν ακόμα και με τα λάθη τους, όπως μας διδάσκει και ο δημιουργός τους, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.

Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους στρέφουμε και εμείς σήμερα την προσοχή μας στον μεγάλο λογοτέχνη.

Γιατί σε μία εποχή σαν τη δική μας που συχνά η λογοτεχνία προβάλλει αμφισβητούμενα πρότυπα και πρόσωπα× που συχνά η γλώσσα της και οι εκφραστικοί τρόποι που χρησιμοποιεί δεν έχουν την καθαρότητα της γλώσσας και των εκφραστικών μέσων του Παπαδιαμάντη× που συχνά οι δημιουργοί των σύγχρονων λογοτεχνικών έργων προσπαθούν να προβάλλουν μέσα από τα έργα τους την άρνηση του Θεού και την απόρριψη της πίστεως, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και τα έργα του δίνουν μία άλλη πνοή στη λογοτεχνία μας, γίνονται ωφέλιμο ανάγνωσμα για μικρούς και μεγάλους, γίνονται αφορμή για να αγαπήσουμε και να εκτιμήσουμε αυτά που αγαπούσε και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: τη φύση, την πατρίδα και τον Χριστό.

Είναι αυτά που έκαναν και τον άλλο μεγάλο της λογοτεχνίας μας, τον Οδυσσέα Ελύτη, να μας συμβουλεύει: «όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί μου, όπου και να θολώνει ο νους σας, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη».

Με αυτές τις σκέψεις καλωσορίζω τους δύο εκλεκτούς εισηγητές μας, τον κ Κωνσταντίνο Κουτούμπα Θεολόγο και τον κ. Αναστάσιο Πολυχρονιάδη Δρ. Θεολογίας, και τους ευχαριστώ θερμά για την παρουσία τους ανάμεσά μας και για όσα από τις γνώσεις και τις μελέτες τους θα μοιρασθούν σήμερα μαζί μας».