Η Πολιούχος της Σκιάθου Παναγία Εικονίστρια και η θαυμαστή διάσωση της Σκιάθου από τη θηριωδία των Γερμανών στις 23 Αυγούστου του 1944.

Του Κωνσταντίνου Ι. Κουτούμπα,

θεολόγου.

(Ομιλία της 23ης Αυγούστου 2009, ημέρα μνήμης της διασώσεως της πόλεως της Σκιάθου από τη θηριωδία των Γερμανών).

 ‘’ Ἔδωκας πανάχραντε, τήν σήν εἰκόνα τοῖς δούλοις σου, ἀσφαλές περιτείχισμα. Ἀσπίδα καί θώρακα, καί ἄμαχον ρύστιν, καί φόβητρον μέγα τοῦ πολεμήτορος ἐχθροῦ, ὠρυομένου οἷαπερ λέοντος, ἠμᾶς καταπιεῖν δεινῶς ὥσπερ στρουθίον παιζόμενον…[1]’’

Η θαυματουργός Εικόνα της Παναγίας της Εικονίστριας, Πολιούχου Σκιάθου.

Με ύμνους σαν και αυτόν ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης διακήρυττε, 20 χρόνια πριν τα φοβερά γεγονότα του Αυγούστου του 1944, τη διαρκή παρουσία της χάριτος του Θεού και της σκέπης της Θεοτόκου στο μικρό νησί της Σκιάθου, το οποίο επέλεξε ως κατοικία της η Παναγία, όταν με θαυμαστό τρόπο βρέθηκε να λάμπει πλημμυρισμένο από θείο φώς, στα κλαδιά ενός πεύκου, το 1650, το θαυματουργό εικόνισμά της. Η πολιούχος του νησιού, η φρουρός, η σκέπη, το καταφύγιο, η παναγία της Σκιάθου, η Ιερά και θαυματουργός εικόνα της Παναγίας της Εικονιστρίας.

 20  χρόνια πριν τον επερχόμενο όλεθρο, όταν ο διηγηματογράφος και ακαδημαϊκός Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, ο μετέπειτα μοναχός Ανδρόνικος, συνέθεσε το 1924 την ακολουθία της Ευρέσεως της Ιεράς Εικόνος της Παναγίας της Εικονιστρίας, η οποία καθιερώθηκε να γιορτάζεται ως η δεύτερη μεγάλη εορτή της πολιούχου μας, αφιερωμένη στους ναυτικούς του παλιού καιρού που δεν μπορούσαν να παρευρίσκονται το χειμώνα, την ημέρα των Εισοδίων, στη μεγάλη πανήγυρη της Κυρίας Θεοτόκου.

Όμως η ώρα του πειρασμού δεν άργησε να έρθει. Η Ελλάδα από τον Οκτώβρη του 1940 βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με την φιλόδοξη Ιταλία, η οποία λίγο πριν δεχτεί το ηχηρό ‘’όχι’’ από τον Μεταξά και τον Ελληνικό λαό, σε ένα παροξυσμό στρατιωτικής υπεροχής και προκλήσεων, τορπιλίζει το καταδρομικό πλοίο ‘’Έλλη’’, τη στιγμή που απέδιδε τιμές σε μια άλλη Παναγιά του Αιγαίου, την Παναγία της Τήνου, την ημέρα της Κοιμήσεώς της.

Για μια ακόμη φορά η Θεοτόκος περιφρούρησε με τη σκέπη της τον πιστό λαό της. Άπειρες οι μαρτυρίες των στρατιωτών, που είδαν την Παναγία να τους ενθαρρύνει την ώρα της μάχης, να τους δίνει κουράγιο και να τους ενισχύει. Άλλοι γλίτωσαν από εχθρικά πυρά, άλλοι σώθηκαν βαριά τραυματισμένοι, ενώ άλλοι τη στιγμή που είχαν εξαντλήσει και τα τελευταία τους τρόφιμα επέζησαν με τροφή την οποία τους παρείχε η Παναγία, με θαυμαστή επέμβασή της[2].

Αλλά και στα δύσκολα χρόνια της κατοχής, όταν τους Ιταλούς διαδέχθηκαν οι Γερμανοί κατακτητές, οι οποίοι νικηφόροι προέλαυναν στα ελληνικά εδάφη, η Υπεραγία Θεοτόκος, αρωγός και προστάτης των ικετών της, δεν εγκαταλείπει το πιστό λαό της, όπως  δεν εγκατέλειψε και το ταπεινό νησί της. Άφθονη η λαδιά, πνιγμένα τα οπωροφόρα δένδρα από τους καρπούς με τα κλαδιά τους να γέρνουν στο έδαφος, πλούσιες οι σοδειές τα χρόνια εκείνα. Όσα στερούσε ο δεινός κατακτητής από το λαό του Θεού, τα παρείχε πλουσιοπάροχα η τροφός της ζωής, η Παναγία η Εικονίστρια.

Ωστόσο το πρωινό της 23^ης Αυγούστου του 1944, η Σκιάθος έμελε να ζήσει έναν εφιάλτη. Είχε προηγηθεί, λίγες μέρες πριν, η σύλληψη του Γερμανού διοικητή των Βορείων Σποράδων Άντλερ, από το 54 σύνταγμα του ΕΛΑΣ Πηλίου, κατόπιν εντολής του ΕΑΜ Βόλου, γεγονός που επιβεβαίωσε τους φόβους της τοπικής  επιτροπής ΕΑΜ Σκιάθου για αντίποινα από μέρους των Γερμανών[3]. Μόλις κατάπεσε ο θόρυβος και σταμάτησαν να επαγρυπνούν οι ντόπιοι, ισχυρές Γερμανικές δυνάμεις με καταδιώξεις και επιταγμένα σκάφη εισβάλουν στο νησί, με σκοπό να διαπράξουν αντίποινα για την σύλληψη του Άντλερ. Σκοπός τους  το ολοκαύτωμα της πόλης της Σκιάθου και η ομαδικές εκτελέσεις όλων των κατοίκων του νησιού.

H πόλη της Σκιάθου παραδομένη στις φλόγες.

Αρχίζουν ήδη τις συλλήψεις όσων εντοπίζουν μέσα στο χωριό, μιας και οι περισσότεροι κάτοικοι είχαν καταφύγει στις πλαγιές του νησιού, ενώ ταυτόχρονα πυρπολούν από στεριά και θάλασσα το χωριό. Σε λίγο η φωτιά είχε εξαπλωθεί και δεν ξεχώριζε τίποτα, ούτε κι αυτός ο ήλιος, όπως μας πληροφορεί ένας αυτόπτης μάρτυρας[4]. Η φωτιά δυναμώνει όλο και περισσότερο που μέχρι το βράδυ έχει καλύψει το μεγαλύτερο μέρος της πόλεως. Καίγονται ολοσχερώς περί τα διακόσια σπίτια. Οι γερμανικές δυνάμεις αποχωρούν με σκοπό να καλέσουν ενισχύσεις από το Βόλο, ώστε να χτενίσουν τη Σκιάθο και να μη μείνει κανείς ζωντανός.

Το προηγούμενο βράδυ, πολλοί κατέφυγαν στο παλαιό μοναστηράκι της Παναγίας της Κεχριάς, για να γιορτάσουν τα εννιάμερα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και να παρακαλέσουν την Θεοτόκο να τους βοηθήσει. Όμως τη  χαρά διαδέχθηκε η λύπη, την ελπίδα κάλυψε το σκοτάδι. Έντρομοι όσοι γλίτωσαν από τη σύλληψη και την πυρκαγιά κοιτούν την πόλη που καίγεται και ζητούν το έλεος της Παναγίας, Κλαιν απαρηγόρητοι και ζητούν τις μεσιτείες της στον Υιό της για τη σωτηρία τους.

Και ιδού, η Παναγία η Εικονίστρια, η μητέρα των Χριστιανών, δεν άργησε να απαντήσει στις προσευχές των πενήτων της. Ενώ όλα έδειχναν ότι δεν υπάρχει σωτηρία η Θεοτόκος δεν διέψευσε τις ικεσίες των δούλων της.

Ενώ ο ήλιος έδυε πίσω από τους πυκνούς καπνούς της κατά τα άλλα αίθριας και ζεστής εκείνης αποφράδας ημέρας, έξαφνα, εμφανίστηκαν μαύρα πυκνά σύννεφα, που σκέπασαν τον ουρανό. Ισχυρή καταιγίδα ξέσπασε, που σε λίγα λεπτά πλημμύρισαν τα πάντα. Η δυνατή νεροποντή διήρκεσε όλο το βράδυ και κατέσβεσε την πυρκαγιά, προτού καταστρέψει τα πάντα.

Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό. Την επόμενη μέρα ο καιρός επιδεινώθηκε ραγδαία με ισχυρούς, ψυχρούς και βροχερούς ανέμους επί οκτώ ημέρες, φαινόμενο ασυνήθιστο για την εποχή. Άρχισε να φυσά ισχυρός Γρεγολεβάντε, ο οποίος φρεσκάριζε ολοένα και περισσότερο. Η τρικυμία που επικράτησε εμπόδισε  τα γερμανικά καταδρομικά και επίτακτα καΐκια να προσεγγίσουν στο νησί. Ταυτόχρονα ξεκίνησε η κατάρρευση της Γερμανίας, ματαιώνοντας διαπαντός τα αιμοδιψή σχέδιά τους[5].

 Όπως και άλλοτε, έτσι και τώρα, η Παναγία η Εικονίστρια,  στην οποία όλο το νησί απέδωσε το θαύμα, επιβεβαίωσε τα όσα έγραψε στους ύμνος του ο Μωραϊτίδης, ο οποίος σε ένα τροπάριο της τετάρτης Ωδής του Κανόνα της, παρακαλεί την Θεοτόκο να εμφανίσει τη θεία χάρη της και με την λάμψη της να αποδιώξει τον τύραννο εχθρό.  ‘’… Ἐν ὥρᾳ θλίψεως… ἐμφάνηθι, καί λάμψει τῆς εἰκόνος σου, ἐξελοῦ τῆς τυραννίδος’’[6].

Μα το μεγαλύτερο θαύμα υπήρξε ένα και μοναδικό. Μέσα σε εκείνη την παραζάλη,  το πρωινό της 23^ης Αυγούστου, το χωριό είχε εξ ολοκλήρου παραδοθεί στις φλόγες. Όσα σπίτια γλίτωσαν από την επέλαση της φωτιάς, δεν γλίτωσαν από το πλιάτσικο στο οποίο γερμανοί στρατιώτες και έλληνες καταδότες επιδίδονταν χωρίς ενδοιασμούς.  Οι φλόγες από τα διπλανά σπίτια έγλυφαν το Μητροπολιτικό Ναό των Τριών Ιεραρχών, στον οποίο φυλάσσεται μέχρι σήμερα η θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας της Εικονίστριας. Την ώρα που όλοι έντρομοι έτρεχαν να γλιτώσουν από τον όλεθρο, κανείς δεν σκέφτηκε να φυγαδεύσει την Ιερά Εικόνα, το μεγαλύτερο κειμήλιο του νησιού. Και όμως παρέμεινε απείραχτη στο θρόνο της, όπως απείραχτος έμεινε και ο Ναός της, στον οποίο σήμερα αναπέμπουμε ευχαριστηρίους δεήσεις, και δοξολογίες, για την διάσωση της πόλεως και τα θαυμαστά ‘‘ξένα και τεράστια’’ που η Θεοτόκος χάρισε και χαρίζει μέχρι σήμερα σε όσους την επικαλούνται με ευλάβεια και πίστη[7].

Ο Μητροπολιτικός Ναός Τριών Ιεραρχών Σκιάθου, όπου φυλάσσεται η  πολιούχος του νησιού Παναγία Εικονίστρια.

Και μαζί με τον υμνωδό της, τον άλλο Αλέξανδρο, τον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη, ψάλλουμε: ‘‘ Ἐλέους τήν χάριν σου Παρθένε καί σκέπης ἰσχύν τήν κραταιάν, οὐ σιωπῶμεν πώποτε κηρύττομεν τοῖς πέρασιν, ὅτι κινδύνων ἔσωσας, πολλῶν ἡμᾶς Εἰκονίστρια’’[8].

Ο Μητροπολιτικός Ναός Τριών Ιεραρχών Σκιάθου, όπου φυλάσσεται η  πολιούχος του νησιού Παναγία Εικονίστρια.

Ο Μητροπολιτικός Ναός Τριών Ιεραρχών Σκιάθου, όπου φυλάσσεται η  πολιούχος του νησιού Παναγία Εικονίστρια. Την 23η Αυγούστου ψάλλεται Ευχαριστήριος Δέηση προς την ''ομβροτόκο'' Παναγία Εικονίστρια καθώς επίσης μνημονεύονται τα θύματα της θηριωδίας των Γερμανών.  

Από το Καθολικό της Ιεράς Μονής της Παναγίας της Κεχριάς. Ο Τρούλος.

Από το Καθολικό της Ιεράς Μονής της Παναγίας της Κεχριάς. Το τέμπλο.

Από την περσινή Αγρυπνία στην Ιερά Μονή της Παναγίας της Κεχριάς (22-23 Αυγούστου 2010).

Από την περσινή Αγρυπνία στην Ιερά Μονή της Παναγίας της Κεχριάς (22-23 Αυγούστου 2010).

Από την περσινή Αγρυπνία στην Ιερά Μονή της Παναγίας της Κεχριάς (22-23 Αυγούστου 2010). Ο π. Ιωσήφ, νυν Ηγούμενος της Ι. Μ. του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου, τελών την πανήγυρη. 

Από την περσινή Αγρυπνία στην Ιερά Μονή της Παναγίας της Κεχριάς (22-23 Αυγούστου 2010). Ο π. Ιωσήφ, νυν Ηγούμενος της Ι. Μ. του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου, τελών την πανήγυρη. 

ΠΗΓΕΣ – ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Μιχαήλ Γιοβανάκη, Ιστορικά διηγήματα, Αθήνα, 1985, σελ. 40-47.

Γιάννη Παρίση, Η Παναγία η Κεχριά και το θαύμα της, περιοδικό Βόρειοι Σποράδες, Οκτώβριος 1977, έτος 8^ον, αριθ. Φύλλου 89.

π. Γεωργίου. Αθαν. Σταματά, Παναγία η Εικονίστρια, η πολιούχος της Σκιάθου, Σκιάθος, ^Γ2005.

Αργυρίου Τρακόσα, Σκιαθίτικοι Απόηχοι εκατονταετίας 1886-1987, τόμος Α’, σελ. 107 – 108.

Εμφανίσεις και θαύματα της Παναγίας, Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής, ¹⁹2002.

---

[1] .  π .Γεωργίου. Αθαν. Σταματά, Παναγία η Εικονίστρια, η πολιούχος της Σκιάθου, Σκιάθος, ^Γ2005, σελ. 83

[2] . Εμφανίσεις και θαύματα της Παναγίας, Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής, ¹⁹2002, σελ. 173-188.

[3] . βλ. Αργυρίου Τρακόσα, Σκιαθίτικοι Απόηχοι εκατονταετίας 1886-1987, τόμος Α’, σελ. 107 και  Μιχαήλ Γιοβανάκη, Ιστορικά διηγήματα, Αθήνα, 1985, σελ. 42.

[4] . βλ. Γιάννη Παρίση, Η Παναγία η Κεχριά και το θαύμα της, περιοδικό Βόρειοι Σποράδες, Οκτώβριος 1977, έτος 8^ον, αριθ. Φύλλου 89.

[5] . βλ. Γιάννη Παρίση, Η Παναγία η Κεχριά και το θαύμα της, περιοδικό Βόρειοι Σποράδες, Οκτώβριος 1977, έτος 8^ον, αριθ. Φύλλου 89.

[6] .  π. Γεωργίου. Αθαν. Σταματά, Παναγία η Εικονίστρια, η πολιούχος της Σκιάθου, Σκιάθος, ^Γ2005, σελ. 94.

[7] . π. Γεωργίου. Αθαν. Σταματά, Παναγία η Εικονίστρια, η πολιούχος της Σκιάθου, Σκιάθος, ^Γ2005, σελ. 34.

[8] . π. Γεωργίου. Αθαν. Σταματά, Παναγία η Εικονίστρια, η πολιούχος της Σκιάθου, Σκιάθος, ^Γ2005, σελ. 90.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Γ' ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑΘΟ

             Γ´ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

 ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΣΚΙΑΘΟΣ   29 Σεπτεμβρίου-2 Οκτωβρίου 2011

 ΠΕΜΠΤΗ 29/09/11 

 Α´ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

 19:00-19:15 Ανακοινώσεις Οργανωτικής Επιτροπής
 19:20-20:00 Χαιρετισμοί
 20:00-20:10 Κήρυξη εργασιών του Συνεδρίου
 21:00 Δείπνο

 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30/09/11

 Β´ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

 Προεδρείο Μαστροδημήτρης Π.Δ. - Ορφανίδης Νίκος

Εισηγήσεις:
 1)   09:00-09:20 Καραγιάννης Mάκης:   H ευρωπαϊκή θητεία ενός ακραιφνούς Έλληνα. Oψεις του μεταφραστικού έργου του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
 2)   09:20-09:40 π. Καμπερίδης Λάμπρος:  Mπού ντουνιά… ντι νατούρ. O κόσμος σε μετάφραση Παπαδιαμάντη.
 3)   09:40-10:00 Κεσελόπουλος Aνέστης:   Σχόλια στην παπαδιαμαντική μετάφραση του Bίου του Xριστού.
4)   10:00-10:20 Τρουπή Mαρία:   Aπό τη Mήδεια στη Φραγκογιαννού: η “μετάφραση” ενός πολιτισμικού παραδείγματος; Zητήματα εθνικής ταυτότητας και φύλου

 10:20-10:30 Διάλειμμα

5)   10:30-10:50 Τριανταφυλλόπουλος Δημήτριος:   “Mεταφράζοντας” τη βυζαντινή τέχνη. Tο πρόβλημα της παράδοσής της στους εκ Σκιά – Άθου Aλεξάνδρους.
6)   11:50-11:10 Μαμαλούγκος Νεκτάριος:   Ζητήματα τεχνολογίας κειμένων.
7)   11:10-11:30 Καλοσπύρος Nικόλαος:   Amœnitas sancta: Για την τεχνική της εκφράσεως του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
8)   11:30-11:50 Νάκας Θανάσης:   Παπαδιαμάντης ρητορικός

 11:50-12:00 Διάλειμμα

9)   12:00-12:20 Πιερή Αγγέλα:   Η παράγραφος στα διηγήματα "΄Ονειρο στο κύμα" και "Ἡ Φαρμακολύτρια" του Αλ. Παπαδιαμάντη.
10)   12:20-12:40 Σιάσος Λάμπρος:   “Nους αψηλός, οξυήτερος”. Aρχαίος αλφάβητος για την ανάγνωση της Φόνισσας.
11)   12:40-13:00 Weinberg David:    Stylistic Characterization in “The Murderess”.
12)   13:00-13:20 Καραΐσκου Μαρία: Φωνές αθώων αγγέλων ή/και ενσάρκων δαιμόνων: ο λόγος του παιδιού και οι λειτουργίες του σε διηγήματα του Παπαδιαμάντη

 13:20-13:40 Συζήτηση

 14:00 Γεύμα

Γ´ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
 Προεδρείο Παπαθανασίου Στέλιος - Καμπερίδης Λάμπρος

13)   17:00-17:20 Ορφανίδης Νίκος:   Το χιούμορ και το κωμικό στον Παπαδιαμάντη.
14)   17:20-17:40 Χριστοδούλου Γιώργος:   Eκδίδοντας Παπαδιαμάντη. “Tο πνίξιμο του παιδιού”, “Tο Γιαλόξυλο”, “O Aλιβάνιστος”, “Oλόγυρα στη λίμνη”. Eμπειρίες από ένα πανεπιστημιακό φροντιστήριο και μια άγνωστη δημοσίευση.
15)   17:40-18:00 Διαμαντής Απόστολος: O Aλέξανδρος Παπαδιαμάντης ως ιστορητής. Σχόλια για τους  Eμπόρους των εθνών.
16)   18:00-18:20 Καλογερόπουλος Άγγελος: Η Γυφτοπούλα ως προσδοκία

 18:20-18:40 Διάλειμμα

 17)   18:40-19:00 Γιανναρά Δήμητρα:   Tο Kαθολικό και το Oρθόδοξο ρομάντζο: υπόθεση διακειμενικής χρήσης του I promessi sposi στην Γυφτοπούλα του Παπαδιαμάντη.
18)   19:00-19:20 Λεφάκη Mαίρη:   H διαγραφή των χαρακτήρων στα Aθηναϊκά Διηγήματα του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
19)   19:20-19:40 Μέντη Δώρα:   Tαπεινοί και καταφρονεμένοι στην Aθήνα του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
20)   19:40-20:00 Χαριτίδου Γεωργία:   Γυναικείες μορφές στα Aθηναϊκά Διηγήματα του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.

20:00-20:20 Συζήτηση

 21:30 Δεῖπνο


 ΣΑΒΒΑΤΟ 01/10/11 

 Δ´ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
 Προεδρείο Χριστοδούλου Γιώργος - Νάκας Θανάσης

21)   09:00-09:20 Μαργαρώνη Mαίρη: Mορφές  Eβραίων στο έργο του Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
22)   09:20-09:40 Γκασούκα Mαρία - Γκιόκα Tερψιχόρη: Aνδρικές Tαυτότητες σε Γυναικείους Kόσμους του Παπαδιαμαντικού Έργου.
23)   09:40-10:00 Δάλκoς Χρίστος: Λανθάνουσες (ακόμη και τον ίδιο τον Παπαδιαμάντη) μνήμες "μητρωνυμικού" δικαίου στο διήγημα "Θάνατος κόρης".
 24)   10:00-10:20 Βλαχοδήμος Δημήτρης:   Η θηλυκή ταυτότητα στο "Μυρολόγι της φώκιας" και η σημασία της.

10:20-10:30 Διάλειμμα

25)   10:30-10:50 Γουήλ-Mπαδιεριτάκη Άννα: - Iωάννα H γυναικεία παραδοσιακή φορεσιά της Σκιάθου μέσα από τα μάτια του Aλέξανδρου Παπαδιαμάντη.
26)   10:50-11:10 Στέφος Aναστάσιος:   H διδασκαλία του Παπαδιαμάντη στη Δευτεροβάθμια Eκπαίδευση.
27)   11:10-11:30 Κανταράκη Σοφία Tο οικολογικό στοιχείο των διηγημάτων του Παπαδιαμάντη ως αφορμή έμμεσης διαπαιδαγώγησης στην εκπαίδευση.
28)   11:30-11:50 Γαλούνης Mάρκος:   Tο πρόβλημα του κακού στο Έγκλημα και τιμωρία του Nτοστογιέφσκι και στη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη.

11:50-12:00 Διάλειμμα

 29)   12:00-12:20 Παπαθανασίου Στέλιος:   Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στην επικράτεια της κοινωνικής οντολογίας
 30)   12:20-12:40 Κουτούμπας Kωνσταντίνος:   Λειτουργικά παράλληλα στον Aλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τον Aλέξανδρο Mωραϊτίδη.
 31)   12:40-13:00 Μαστροδημήτρης Π.Δ.:   "Στρίγλα μάνα", "Το πνίξιμο του παιδιού", Ἡ φόνισσα", "Το μυρολόγι της φώκιας": παραλληλίες και διαφορές μεταξύ των τεσσάρων πεζογραφημάτων του Αλἐξανδρου Παπαδιαμάντη
32)   13:00-13:20 Δούκα Δέσποινα:   "Σας ασπάζομαι. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης": ο "άγιος" των γραμμάτων μας ως επιστολογράφος

 13:20-13:40 Συζήτηση

 14:00 Γεύμα

Ε´ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Προεδρείο Σιάσος Λάμπρος - Καλογερόπουλος Άγγελος

33)   17:00-17:20 Κόκορης Δημήτρης:   O Παπαδιαμάντης του Bάρναλη
34)   17:20-17:40 Τσούπρου Σταυρούλα: Ο συγγραφέας ως πρόσωπο και ως κείμενο: ίχνη παπαδιαμαντικά από τον κόσμο της «πραγματικότητας» στον κόσμο των βιβλίων και τανάπαλιν
35)   17:40-18:00 Σπυρέλη Xρυσούλα:   Σύγχρονα συνομιλούντα ποιήματα με τον Aλέξανδρο Παπαδιαμάντη ή Διακείμενα και ποιητικοί “εμβολιασμοί” σε γλώσσα παπαδιαμαντική
36)   18:00-18:20 Σαρλής Γεώργιος:   Άνθη, φυτά και δέντρα σε μερικά πεζά του Παπαδιαμάντη

 18:20-19:00 Συζήτηση

 19:30-20:30 Θεατρική παράσταση

 21:00 Δείπνο

 ΚΥΡΙΑΚΗ  02/10/11

 08:30 Θεία Λειτουργία

 10:30 Ξενάγηση

Ὁμαδικὴ Ἔκθεση Ζωγραφικῆς ''...νὰ ζωγραφῷ μὲτ᾿ ἔρωτος τὴν φύσιν...''.

ΕΚΘΕΣΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

1 9 1 1  - 2 0 1 1

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΤΑ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

Σκιαθίτες καλλιτέχνες μνημονεύουν Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη

1-20 Ιουλίου 2011

Αίθουσα εκθέσεων

Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Σκιάθου- Μπούρτζι

Συμμετείχαν οι ζωγράφοι:

Αλεξίου Τζένη

Ayoub Yvonne

Brasan Asia

Διολέττα-Τηλιοπούλου Χρύσα

Κουμιώτης Στάθης

Κουτούμπας Κωνσταντίνος

Κουτούμπα Παρασκευή

Μιτζέλου Δέσποινα

Μπεζεριάνος Γεώργιος

Σουλιώτη Αναστασία

Stathakis Gale

Βλέπε σχετικό άρθρο στην ηλεκτρονική Εφημερίδα Βόρειες Σποράδες.

<<πίσω

Φωτογραφικά στιγμιότυπα από την Έκθεση

''Δώδεκα διηγήματα-Δώδεκα Εικόνες'' διά χειρός Κων. Κουτούμπα

 Πνευματικό Κέντρο Ιερών Ναών Σκιάθου

3 – 10 Ιουλίου 2011

 12 διηγήματα - 12 εικόνες

ο Κωνσταντίνος Κουτούμπας

 εικονογραφεί το  έργο

του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

  

Ώρες λειτουργίας της έκθεσης:

19.00 – 22.00

        Μια εικαστική παρέμβαση στην πνευματικότητα του έργου

                           του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Όταν αγγίζεις το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη μετουσιώνεσαι.

Όταν μελετάς τα διηγήματά του, γίνεσαι συμμέτοχος στο μυστήριο της Θείας Λειτουργίας.

Ετσι ακροπατώντας, ο Κωνσταντίνος Κουτούμπας ακολουθεί τα μονοπάτια του Σκιαθίτη λογοτέχνη και αποδίδει με τον χρωστήρα του το σκηνικό μιάς άλλης εποχής.

Επιλέγει 12 διηγήματα, 12 διαδρομές, με κριτήριο την δυνατότητα εικαστικής απόδοσής τους,δίνοντας με τον δικό του τεχνοτροπικό ύφος, το τελικό αποτέλεσμα.

Οι πίνακές του συνομιλούν με τα κείμενα.

Η προσωπική απόδοση των σκηνών του, αναδύει την μαγεία της διαχρονικότητας του έργου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

Οι μορφές των ηρώων του καλλιτέχνη, κινούνται ανάμεσα σε μνήμες, επιθυμίες και όνειρα που καθορίζουν το πεπρωμένο ενός τόπου.

Τα χρώματά του σε σκόνη, παρμένα απο την γή με την προσθήκη της αυγοτέμπερας προσδίδουν στα έργα του χαρακτήρα αγιογραφικό, συμβατό με εκείνο του συγγραφέα.

Σε αυτό το δύσκολο εγχείρημα προσέγγισης του έργου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο Κωνσταντίνος Κουτούμπας μας επιβεβαιώνει ότι ο εικονογραφημένος λόγος είναι αναμφισβήτητα υπόθεση καρδιάς και Θείας Κοινωνίας.

  

                                                                        Ανθή Βαλσαμάκη

                                                                          εικονογράφος

Τίτλοι έργων

1) Ρεμβασμὸς τοῦ Δεκαπενταυγούστου

2) Ὑπό τὴν βασιλικὴν Δρῦν

3) Ξεπεσμένος Δερβίσης

4) Τὸ Χριστὸς Ἀνέστη τοῦ Γιάννη

5) Ἐξοχικὴ Λαμπρὴ

6) Γλυκοφιλοῦσα

7) Ἡ Πιτρόπισσα

8) Τ' Ἀγνάντεμα

9) Ὁ Ἀλιβάνιστος

10) Φτωχὸς Ἅγιος

11) Ἡ χήρα τοῦ Νεομάρτυρος

12) Κοιμάμενη Βασιλοπούλα (ποίημα)

Βιογραφικό Σημείωμα

Κουτούμπας Κωνσταντίνος Ι.                                                           

                Γεννήθηκα στο Βόλο τον Απρίλη του 1981. Μεγάλωσα στη Σκιάθο, όπου και τελείωσα την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Από νωρίς ασχολήθηκα με τη μουσική και τη ζωγραφική. Καλλιέργησα το σχέδιο, τη ζωγραφική και την αγιογραφία επί τριετίας, κοντά στο Σκιαθίτη καλλιτέχνη Δημήτριο Αϊβαλιώτη, απόφοιτο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Κοντά του διδάχθηκα την αυγοτέμπερα και μαθήτευσα στα στάδια προετοιμασίας μιας Εικόνας. Το Σεπτέμβριο του 1999 εισήλθα στη Θεολογική σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο τμήμα Θεολογίας. Αποφοίτησα το Μάρτιο του 2004, και το 2010 ολοκλήρωσα μεταπτυχιακές σπουδές στη Λειτουργική με θέμα ‘‘Η Λειτουργική Παράδοση στον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη’’. Τον Ιούλιο του 2003 πραγματοποίησα έκθεση αγιογραφίας στο πολιτιστικό κέντρο του Δήμου Σκιάθου με τον τίτλο ‘’ἐν Ἐσόπτρῳ’’ όπου παρουσίασα 35 ιδιόχειρες Εικόνες, αποκομίζοντας ευμενή σχόλια.

                Τον Μάρτιο  του 2006 συμμετείχα στην έκθεση ζωγραφικής με θέμα τη γυναίκα, που διοργάνωσε ο Σύλλογος γυναικών Σκιάθου.

                Τον  Νοέμβριο του 2006 με το έργο μου ‘‘Σκιαθίτισσαι χορεύουσαι τὴν Καμάραν ’’, συμμετείχα στην πανελλήνια έκθεση ‘‘γνωστών και αγνώστων αξιόλογων καλλιτεχνών’’ ‘‘Ελλήνων Τέχνη’’, που έλαβε χώρα στον Πύργο Μπότσαρη στη Ναύπακτο, υπό την επιμέλεια του εκθέτη έργων τέχνης Μάρκου Μπότσαρη.

                Τον Αύγουστο του 2007 συμμετείχα στην υπαίθρια έκθεση ζωγραφικής  ‘‘Χρώματα της Σκιάθου’’ που διοργάνωσε  το Πνευματικό κέντρο του Δήμου και ο Δήμος Σκιάθου, στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Σκιάθου, Μπούρτζι.

                Από τις 23 Δεκεμβρίου 2008 μέχρι 18 Ιανουαρίου 2009 πραγματοποίησα με την αδελφή μου Παρασκευή Κουτούμπα ομαδική έκθεση ζωγραφικής στον Πολυχώρο Τέχνης ‘‘Ελλήνων Αρχιπέλαγος’’, στη Σκιάθο.

                Στις 27 Ιουλίου 2010 έλαβε χώρα στο Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Σκιάθου η ομαδική Έκθεση Ζωγραφικής – Αγιογραφίας των Ανδρέα Καπίρη και Κωνσταντίνου Κουτούμπα.

Ιερά Μητρόπολις Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων: Ημερίδα και Έκθεση ζωγραφικής με θέμα τον Παπαδιαμάντη στο Πνευματικόν Κέντρο των Ενοριών στη Σκιάθο.

Την Κυριακή 3 Ιουλίου 2011, στο Πνευματικό Κέντρο Ενοριών Σκιάθου και ώρα 7:30 μ.μ., με πρωτοβουλία της Ιεράς Μητροπόλεως Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων  και στα πλαίσια της Πανηγύρεως της Ευρέσεως της Ιεράς Εικόνος της Παναγίας της Εικονίστριας, Πολιούχου Σκιάθου, πραγματοποιήθηκε Ημερίδα για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την κοίμησή του, όπως επίσης και τα Εγκαίνια της Εκθέσεως Ζωγραφικής του Κωνσταντίνου Κουτούμπα, ''Δώδεκα Διηγήματα - Δώδεκα Εικόνες'', εμπνευσμένης από το έργο του μεγάλου σκιαθίτη λογοτέχνη. 

Τον αρχικό χαιρετισμό, την παρουσίαση των ομιλητών καθώς και το γενικότερο συντονισμό ανέλαβε ο Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος της Ι.Μητροπόλεως, π. Φιλόθεος Θεοχάρης. 

Ο πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Ενοριών Σκιάθου, π. Νικόλαος Σταματάς, αναφέρθηκε με συντομία στο συνολικό έργο του Πνευματικού Κέντρου τη χρονιά που πέρασε. 

Στη συνέχεια, η Διευθύντρια του Αγιογραφικού Εργαστηρίου του Μουσείου Μπενάκη, κα Ανθή Βαλσαμάκη, παρουσίασε με γλαφυρό τρόπο το εγχείρημα του Σκιαθίτη αγιογράφου, θεολόγου και ιεροψάλτη Κωνσταντίνου Κουτούμπα, μέσω του οποίου 12 παπαδιαμαντικά διηγήματα "ζωντανεύουν" με χρώματα "παρμένα από τη γη"-αριθμός που, καθόλου τυχαία, παραπέμπει στο Δωδεκάορτο και στη λατρευτική ζωή της εκκλησίας που τόσο βαθιά βίωσε ο κυρ-Αλέξανδρος. Τίτλος της έκθεσης-η οποία θα λειτουργεί στον ίδιο χώρο μέχρι και τις 10 Ιουλίου, 19.00 με 22.00 κάθε βράδυ: «Δώδεκα διηγήματα - Δώδεκα Εικόνες»

Ακολούθησαν οι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες ομιλίες-πιο σωστά, "καταθέσεις καρδιάς"-των τριών ομιλητών:

1) του δρος Αγγέλου Μαντά - Σχολικού Συμβούλου Φιλολόγων με θέμα: «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: τότε και τώρα»  

2) του δρος Ανέστη Κεσελόπουλου – Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. με θέμα: «Οι άλλοι για τον Παπαδιαμάντη» 

και 3) του Αιδεσιμολογιωτάτου Πρωτοπρεσβυτέρου π. Γεωργίου Σταματά, Αρχιερατικού Επιτρόπου Σκιάθου, με θέμα «Ο Παπαδιαμάντης στην εποχή του».

Λίγο πριν το τέλος, ο Κων/νος Κουτούμπας-με τη συνοδεία του δρ. Άγγελου Μαντά και του π. Φιλόθεου Θεοχάρη-έψαλαν με τον γνήσιο κολλυβάδικο τρόπο ένα τροπάριο από την ακολουθία του Αγίου Αντύπα, έργο του ίδιου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, το οποίο έγραψε σαν ευχαριστήριο προς τον άγιο (που ως γνωστό, θεωρείται προστάτης και θεραπευτής όσων πάσχουν από ασθένειες των οδόντων) μετά τη θεραπεία του από ένα φοβερό πονόδοντο που τον ταλαιπωρούσε κάποτε:

Η ημερίδα έκλεισε με το συγκινητικό χαιρετισμό του Μητροπολίτη Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων, ο οποίος εξύμνησε τον αληθινά "πτωχό τω πνεύματι"-με την πραγματική σημασία του όρου, όμως, δηλαδή "πτωχό" μόνο σε εγωισμό, αλλά πολύ "πλούσιο" στην ψυχή-που δεν είναι άλλος από τον μεγάλο "απόντα"-αλλά εν πνεύματι "παρόντα" τιμώμενο Σκιαθίτη: τον αγαπημένο όλων κυρ-Αλέξανδρο...

Από τα Εγκαίνια της Έκθεσης, 3 Ιουλίου 2011. Ο Σεβασμιότατος Ποιμενάρχης μας, Μητροπολίτης Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων κ. κ. Χρυσόστομος, ο π. Αλέξιος, προϊστάμενος Ι. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Γλώσσης Σκοπέλου και η κα Ανθή Βαλσαμάκη, υπεύθυνη το αγιογραφικού εργαστηρίου του Μουσείου Μπενάκη, ξεναγούνται στην Έκθεση.

Εγκαίνια της Έκθεσης, 3 Ιουλίου 2011. Από το διήγημα του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, ''Ξεπεσμένος Δερβίσης''.

Από τα Εγκαίνια της Έκθεσης, 3 Ιουλίου 2011. Με τον Σεβασμιότατο Ποιμενάρχη μας, Μητροπολίτη Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων κ. κ. Χρυσόστομο και την κα Ανθή Βαλσαμάκη, υπεύθυνη το αγιογραφικού εργαστηρίου του Μουσείου Μπενάκη.